آموزش پژوهش محور


به لطف الهی، راه­حل­های انتخابی به میزان بالایی مورد تأیید اساتید فن، همکاران گرامی و مدیر محترمه آموزشگاه قرار گرفت. بنابراین با اطمینان بیش­تر توانستم راه حل­های انتخابی را به مرحله­ی اجرا درآورم. (پیوست شماره1 و34) 

اجرای راه حل­های انتخابی

 اجرای راه­حل­ها، مهم­ترین بخش یک اقدام پژوهی می­باشد و به همکارانم در پایه‌های دیگر ارائه نمودم، ایشان نیز از این جدول استقبال کردند، سپس با اندکی تغییر، آن را چاپ کرده و قبل از هر فعالیتی، ابتدا جدول مذکور را تکمیل می‌نمودم، بعد با آگاهی و آمادگی کامل در کلاس حاضر می‌شدم. با استفاده از جدول یاد شده، روش تدریس متناسب با هدف و مفهوم مورد نظر، نکات مورد نظر در ارزشیابی تشخیصی و هم­چنین، نقطه­ی شروع تدریس را مشخص می‌نمودم. برای حل مسأله‌های جمع و تفریق از روش سفر خیالی، کشیدن نقاشی و بارش فکری( مثلاً: یک جمع یا تفریق را روی تخته کلاس می نوشتم،دانش آموزان در گروه مشورت کرده و مسأله ای متناسب با آن را روی ورق می نوشتند.)

   - تشکیل انجمن کودکان ریاضی­دان: در این طرح که سال های قبل نیز انجام می دادم، تعدادی از دانش­آموزان علاقه­مند به درس ریاضی و فعالیت­های مربوط به آن که 5 نفر بودند را، انتخاب کرده و انجمن کودکان ریاضی­دان تشکیل دادم. در این انجمن افراد وظایفی داشتند که به صورت قرارداد نوشته و امضا کردیم. مواد این قرارداد به شرح زیر بود: 1. راهنمایی گروه­ها برای انجام فعالیت­های عملکردی ریاضی؛ 2. ارائه گزارش پیشرفت گروه­ها در درس ریاضی؛ 3. طرح 5 سؤال آزمون مداد ـ کاغذی در پایان هر هفته تحت نظر آموزگار مربوطه؛ 4. تصحیح ورقه­های آزمون مدادـ­کاغذی یا بررسی سؤالات آزمون یادشده، از نظر فراوانی اشتباهات دانش­آموزان در هر سؤال، زیر نظر آموزگار مربوطه؛ 5. پذیرش مسئولیت آموزگار افتخاری.  اجرای این طرح باعث شد تا فراوانی اعضای انجمن کودکان ریاضی­دان افزایش یابد. به طوری که تا پایان سال تحصیلی یاد شده، تعداد اعضای آنان از 5 نفر به 20 نفر فزونی یافت. نظارت بر اجرای راه حل همانطور که ذکر شد اعضای انجمن موظف بودند، به افرادی که به راهنمایی آنان در درس ریاضی نیاز داشتند کمک کنند، بنابراین دقت داشتم، تا افراد انجمن، خودشان از انجام فعالیت­های درسی عقب نمانند. از این رو، همواره به وضعیت درسی آنان، رسیدگی می‌کردم. هم چنین، در طراحی سؤالات نیز، به اعضای انجمن یاری می­رساندم. زمانی که اعضای انجمن، ورقه های آزمون را بررسی می کردند، از آن ها می خواستم که اشکالات دوستان شان را برای یکدیگر بازگو نکنند. هم چنین مراقب بودم که اعضای انجمن دچار غرور کاذب نشوند و در صورت نیاز، دوستانه و خصوصی، تذکرات لازم را، ارائه می دادم. در ابتدای اجرای طرح، جهت تنظیم سؤالات آزمون، نیاز به کمک بیش تری داشتند ولی با توجه به نظر یکی از همکاران، این مورد از وظایف اعضای انجمن حذف شد.  

 - تشویق ژتونی:جهت تشویق دانش­آموزان از روش­های مختلف کلامی، اشاره­ای و جایزه استفاده می­کردم. ولی اهدای جوایز تا کی می­توانست انگیزه­ی دانش­آموزان را به انجام فعالیت­های درسی افزایش دهد؟ از این رو، تصمیم گرفتم کم­کم اهدای جایزه را حذف کنم و تشویق ژتونی را جایگزین آن نمایم. بر این اساس، کارت‌های تشویقی خاصی را تهیه کردم(پیوست شماره24) و با دانش­آموزان قرار گذاشتیم که به ازای هر فعالیت خوب و دقیق، همکاری در گروه، مرتب و تمیز نوشتن تمرین‌ها و کسب نتایج عالی و بسیار خوب در آزمون­های ریاضی، امتیاز داده شود و هر وقت که20 امتیاز کسب کردند، می­توانند جایزه خود را انتخاب کنند. ( پیوست شماره25) در اواخر سال تحصیلی یاد شده و بعد از اجرای طرح، و مقایسه وضع موجود و مطلوب دانش‌آموزان در درس ریاضی و فعالیت‌های مربوط به آن، که در جدول و نمودار زیر نشان داده شده، بیانگر این ادعاست که به هدف موردنظر خود، که در ابتدای پژوهش حاضر به آن اشاره کرده بودم، رسیده ام. 

نتیجه گیری:

با توجه به این که هدف اساسی از آموزش ریاضی در دوره­ی ابتدایی، ایجاد توانایی برای محاسبات عددی و کاربرد صحیح آموخته‌ها و مهارت‌ها، هم­چنین پرورش ذهنی خلاق می‌باشد، شایسته است آموزگاران با کمک ابزار دقیق علمی، اقدام به انجام فعالیت‌هایی نمایند، تا از این طریق به هدف اصلی آموزش دست یابند. بنابراین بجا و شایسته است که پس از آشنایی با اصول و مراحل اجرای روش‌های گوناگون تدریس، با تشخیص موقعیت‌ها و با  توجه به توانایی‌ها و علاقه­ی دانش‌آموزان و بر حسب نوع مفهوم درس، تلفیقی از روش‌های تدریس را به کار ببرند. در تحقیق حاضر که عنوان آن، راه­کارهایافزایش علاقه‌مندی دانش­آموزان پایه دوم دبستان دخترانه تربیت اسلامی قم به درس ریاضی و انجام فعالیت­های عملکردی آن، بوده است، به منظور آگاهی بیش­تر از وجود مسأله­ی بی­علاقه‌گی دانش‌آموزان نسبت به درس ریاضی، به بررسی داده‌های کسب شده از منابع و روش‌های گوناگون علمی، مانند: یادداشت‌های پژوهشی روزانه، مشاهده­ی فعالیت‌های دانش‌آموزان، مصاحبه با اولیای آنان، برگزاری آزمون­های مداد-کاغذی، بررسی کارنامه­ی پیشرفت تحصیلی و پوشه کار سال قبل دانش‌آموزان،  پرسش­نامه ویژه آموزگاران سال گذشته آنان و نظرسنجی از دانش‌آموزان، به تبادل تجربه با مدیر و همکاران محترمه پرداخته شد که گزارش آن نیز در بخش توصیف وضع موجود ( شواهد1) ارائه گردید. سپس جهت شناسایی عوامل مؤثر در ایجاد مسأله، داده‌های کسب شده از پرسش نامه­ی ویژه­ی اولیا و همکاران، مصاحبه با دانش‌آموزان، یادداشت‌های پژوهشی روزانه­ی خود و کتاب‌ها، مجلات و مقالات اینترنت، مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. به منظور دست­یابی به راه­حل­های پیشنهادی، بار دیگر از ابزارهای معتبر علمی (مشاهده کلاس همکاران، مصاحبه با دانش‌آموزان، پرسش­نامه ویژه اولیا و همکاران، مطالعه­ی کتاب‌ها، مجلات، اینترنت، پژوهش‌های همکاران و یافته‌های دیگران) استفاده شد. در ادامه پس از تجزیه و تحلیل و تفسیر داده­ها، راه حل­های پیشنهادی گوناگون برای حل مسأله به دست آمد. پس از بررسی راه­حل­های ارائه شده، بر اساس اهداف آموزش ریاضی دوره­ی ابتدایی، برخی از راه­حل­ها انتخاب و پس از اعتبار بخشی لازم، به مرحله­ی اجرا درآمد. در اواخر سال تحصیلی یاد شده و بعد از اجرای طرح، با توجه به جدول شماره11 و نمودار شماره ­5  (مقایسه­ی وضع موجود و مطلوب)، مشاهده می­شود که فراوانی دانش­آموزان علاقه­مند به یادگیری مفاهیم ریاضی از 7 نفر(92/26 درصد) به10 نفر(46/38 درصد)، علاقه­مند به انجام تکالیف بدون کمک اولیا از 5 نفر (23/19 درصد) به 13 نفر(50 درصد )، علاقه­مند به انجام فعالیت­های عملکردی از 6 نفر(07/23 درصد) به20 نفر (92/76 درصد) و فراوانی دانش­آموزان علاقه­مند به حذف درس ریاضی، از 8 نفر (76/30درصد) در اوایل سال تحصیلی به صفر در اواخر سال تحصیلی یاد شده، رسیده است. لازم به ذکر است که بیش تر دانش­آموزان، علاوه بر علاقه­مندی به یادگیری مفاهیم ریاضی و انجام تکالیف بدون کمک اولیا، به انجام فعالیت­های عملکردی نیز، علاقه­ی زیادی از خودشان نشان می­دهند، ضمن آن که در انجام فعالیت­ها، از دقت خوبی برخوردار شده و از قدرت خلاقیت و نوآوری خود نیز تا حدودی زیادی استفاده می­کنند. هم­چنین، با توجه به جدول شماره12 و نمودار شماره 6  (مقایسه­ وضع موجود و مطلوب) مشاهده­ی  می­شود که فراوانی دانش­آموزان در مقیاس درجه­بندی آزمون­های  مداد ـ کاغذی: از 2 نفر (69/7 درصد) عالی در ابتدای سال تحصیلی89-90 به 7 نفر(92/26 درصد)، از3 نفر(53/11 درصد) بسیار خوب به 10 نفر(61/34 درصد)، از4 نفر(38/15 درصد) خوب به7 نفر(92/26 درصد)، از13 نفر(50 درصد) متوسط به 2 نفر (76/7 درصد) و از4 نفر(38/15 درصد) ضعیف به صفر در اواخر سال تحصیلی یاد شده رسیده­اند. نتایج به دست آمده از آزمون های مداد- کاغذی، نظرات همکاران و اولیای دانش­آموزان، بازدید همکاران از نمایشگاه فعالیت ها و وسایل دست ساز فراگیران و بررسی پوشه­ی کار ریاضی آنان، توسط مدیر محترم آموزشگاه،( که نمونه ای از نظرات همکاران، اولیا و مدیر محترم پیوست می باشد) گواه مطلوبیت این طرح در رسیدن به هدف مورد نظر می باشد.     در پایان و با توجه به شاخص‌های کمی و کیفی موفقیت طرح و هم چنین شواهد موجود در قالب فیلم و  عکس­های پیوست شده، می‌توان چنین نتیجه گرفت، که: تنوع روش‌های تدریس و نوع فعالیت‌های متناسب با هدف هر درس، در ایجاد علاقه­مندی دانش آموزان به انجام فعالیت­های ریاضی تأثیر بسزایی دارد. همان طور­که در اجرای راه کارها اشاره شد، هریک از پژوهشگران، راه کارهایی را جهت رسیدن به هدف مورد نظر اجرا کرده بودند و به نتایج مطلوبی دست یافته بودند. هم چون آقایی(1388) در پژوهش خود به این نتیجه رسیده بود که توجه به تفاوت‌های فردی و استفاده از تمامی امکانات موجود، در حل مشکلات دانش­آموزان مؤثر می­باشد، من نیز پس از اجرای طرح، به این نتیجه دست یافتم که برای ارائه­ی تکالیف و فعالیت‌های عملکردی به دانش‌آموزان، علاوه بر توجه به تفاوت‌های فردی، در نظر گرفتن نیازها و علایق آنان نیز، تأثیر زیادی در علاقه­مند نمودن فراگیران به درس ریاضی و انجام فعالیت­های آن دارد. بر اساس نتیجه­ای که نوری(1387) از تحقیق خود به دست آورد، تقویت  مهارت­های دانش آموزان و فعال نمودن آنان، موجب افزایش سطح یادگیری و پیشرفت در ارزش­یابی درس ریاضی فراگیران می شود و ابراهیمی زرندی(1385) نیز پس از انجام پژوهش خود، چنین نتیجه گرفت که علاقه مندی دانش آموزان به درس ریاضی، منجر به پیشرفت آنان در آزمون های درس مورد نظر می شود، من، نیز به این نتیجه رسیده ام که ارائه تکالیف و فعالیت‌های عملکردی و کاربردی متنوع و جذاب، علاوه بر تعمیق یادگیری مفاهیم ریاضی در فراگیران، انگیزه­­ی آنان به یادگیری بیش­تر نیز، افزایش می یابد. هم چنین به این نتیجه دست یافتم که تقویت حافظه دیداری و شنیداری، و پرورش دقت و توجه دانش آموزان، در قالب بازی های هدفدار، تأثیر بسزایی در افزایش علاقه مندی آنان به انجام فعالیت های عملکردی درس ریاضی دارد.  

پیشنهاد‌ها و راه­کارها   

    با توجه به مراحل اجرای طرح و رسیدن به وضع مطلوب که علاقه­مند کردن دانش‌آموزان به انجام فعالیت‌های ریاضی بود، و بر اساس تجارب کسب شده در این زمینه، نکاتی در قالب پیشنهادها و راه­کارها، به شرح زیر ارائه می­گردد. 

 الف. به مسئولان محترم آموزش و پرورش پیشنهاد می‌گردد: با توجه به محور بودن دانش آموزان در فعالیت­های کلاسی به صورت گروهی یا فردی و اجرای روش­های نوین تدریس، نیاز به میز و صندلی­های مناسبی می باشد. بر این اساس، پیشنهاد می­گردد، مسئولین محترم ، امکانات مورد نیاز در این زمینه  را، مورد توجه قرار دهند.

ب. به سرگروه‌های آموزشی گرامی درس ریاضی توصیه می‌شود :هنگام بازدید از مدارس مختلف، روش‌های تدریس و فعالیت‌های بدیع و خلاق درس ریاضی را، به همکاران ارائه نموده و از این طریق، تبادل تجربه نمایند. هم چنین، از اداره ی مربوطه، برگزاری فراخوان ساخت پاور پوینت مربوط به درس ریاضی و فعالیت‌های آن را، درخواست کنند تا همکاران خلاق، تجارب ارزنده ی خود را، در این زمینه ارائه دهند، و بهترین آن‌ها، به صورت لوح فشرده در اختیار دیگر آموزگاران، قرار گیرد.

ج. به همکاران ارجمند پیشنهاد می‌گردد:به اهمیت و تأثیر مثبت داشتن طرح درس قبل از تدریس، توجه داشته باشند و بر اساس هدف و مفهوم مورد نظر، روش تدریس مناسب را برگزینند و به ارزش­یابی تشخیصی که نقطه ی آغازین تدریس می‌باشد، اهمیت خاصی بدهند. هم چنین با توجه به نیازها و علایق دانش‌آموزان، تکالیف و فعالیت‌های عملکردی ملموس و عینی، متنوع و خلاقانه را در نظر بگیرند. ضمن این که به تفاوت‌های فردی توجه دارند، به دانش‌آموزان فرصت کشف رابطه‌های ریاضی را بدهند تا آنان با تلاش فکری خود، به حل مسائل بپردازند.

د. به اولیای عزیز پیشنهاد می‌گردد:همواره سعی کنند در انجام تکالیف فرزندشان، به عنوان یک راهنما عمل کرده و اجازه دهند تا آنان خود، با مسایل درگیر شده و در صدد حل آن برآیند. زیرا از این طریق یادگیری فرزندشان، عمیق­تر و پایدار­تر خواهد بود.    

  فهرست منابع و مآخذ

   2.   آقایی، محمد مهدی.(1388).چگونه توانستم دیدگاه منفی یکی از دانش آموزان در درس ریاضی را به نگرش مثبت تبدیل نمایم؟(اقدام پژوهی). چاپ نشده. قم: مرکز تحقیقات.  

4.بابایی، زینب.(1388). راهکارهای افزایش علاقه­مندی دانش آموزان به درس ریاضی(اقدام پژوهی). چاپ نشده. قم: مرکز تحقیقات.

 5.بروور،ای.دبیلیو.،دوژونج، ژ.ا. و استوت، و.ژ(2001). به سوی یادگیری برخط (الکترونیکی)، گذر از تدریس سنتی و راهبردهای ارتباطی آن. ترجمه مشایخ، فریده و بازرگان، علی(1383). تهران: موسسه انتشارات آگاه.

 7.حاجی محمدی، سکینه.(1388).روش­های علاقه­مند کردن دانش آموزان دختر پایه اول راهنمایی به درس ریاضیات(اقدام پژوهی). چاپ نشده. قم: مرکز تحقیقات.

10. رضوانی، راضیه.(1387).چگونه توانستم در کلاس ریاضی اول راهنمایی حصرت رقیه(س) نشاط به وجود آورم؟. مجموعه مقالات اقدام پژوهی.قم: طلوع مهر.

 11.  سیف اللهی، وجه الله(1384)، اقدام پژوهی(پژوهش حین کار) ، تهران: عابد، چاپ اول. 

 13.  صفوی، امان الله. (1389). آموزش ریاضی به کودکان دبستانی با روش کشورهای پیشرفته. تهران: رشد. چاپ دوم.

 14. عزیزخانی، سکینه.(1388).چگونه توانستم با ایجاد محیطی شاد و فعال میزان یادگیری دانش آموزان کلاس سوم شهیدین فاطمی را در درس ریاضی افزایش دهم؟(اقدام پژوهی). چاپ نشده. قم: مرکز تحقیقات.

15.  فضلی­خانی، منوچهر.(1386). راهنمای عملی روش­های فعال و اکتشافی در آموزش. تهران: آزمون نوین. چاپ دوم.

16.  کریمی دستگردی، علی.(1388). آموزش ابتدایی در شکل گیری مفاهیم ریاضی. 

۱۷.  لطف آبادی، حسین.(1389). روان شناسی تربیتی. تهران: سمت. چاپ چهارم.

19.  مبینی، محمدتقی.(1380). آموزش ریاضیات قبل از دبستان. مشهد: آستان قدس رضوی.

2۰. نوری، زهرا.(1387). چگونه نوانستم ضعف ریاضی دانش آموزان کلاس سوم را در رابطه با آموزش حل مسأله و فرم برطرف کنم و راهکارهای ترغیب دانش آموزان در درس ریاضی را بیابم؟ مجموعه مقالات اقدام پژوهی.قم: طلوع مهر.

+ نوشته شده در  شنبه یکم بهمن 1390ساعت 11:6  توسط موسوی خورشیدی | 
 
صفحه نخست
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
درطرح تحول بنیادین آموزش و پرورش، قرار است پژوهش محوری جای آموزش محوری را بگیرد، بنابراین آموزش پژوهش محور و از طرفی یادگیری پژوهش محور اصل و اساس آموزش و پرورش خواهد بود، این وبلاگ درجهت گسترش امر پژوهش و اقدام پژوهی درسطح معلمان ایران اسلامی ایجاد شده است. امیداست ما رادرجهت هرچه بهتر شدن وبلاگ یاری نمایید.

پیوندهای روزانه
پورتال همگام
وبگاه آموزشگاه ارتقاء علمی و پیشرفت تحصیلی ناحیه
مدرسه نیوز
دبستان ایثار2
دبیرستان نمونه دولتی علم وادب
دبیرستان تیزهوشان دکترخرمی
پایگاه مدارس استان قم
دبیرستان نمونه دولتی فاتحی(دوره اول)
دبیرستان استعداد های درخشان شاطریان(دوره اول)
دبیرستان امام خمینی(دوره اول)
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
شهریور 1393
خرداد 1393
اسفند 1392
بهمن 1392
آذر 1392
آبان 1392
مهر 1392
شهریور 1392
مرداد 1392
اردیبهشت 1392
فروردین 1392
اسفند 1391
دی 1391
آذر 1391
مهر 1391
شهریور 1391
خرداد 1391
اردیبهشت 1391
فروردین 1391
اسفند 1390
بهمن 1390
دی 1390
آذر 1390
آرشیو موضوعی
چکیده اقدام پژوهی های مقطع متوسطه
چکیده اقدام پژوهی های مقطع راهنمایی
چکیده اقدام پژوهی های مقطع ابتدایی
اخبار معاونت پژوهش وبرنامه ریزی
اقدام پژوهی های برتر برنامه 12
پیوندها
جامعه شناسی(آموزشی- پژوهشی)
اداره کل آموزش وپرورش استان قم
اداره آموزش وپرورش ناحیه 2 قم
مرکز تحقیقات اداره کل استان قم
پورتال وزارت آموزش وپرورش
عکس ماهواره ای ناحیه 2 قم
پورتال جامع مدارس هوشمند
کتب درسی الکترونیکی
سامانه جامع مدیریت آموزش ویادگیری فرهنگیان
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM